Hoe wordt vermogen bepaald in box 3?
In box 3 betaalt u belasting over het voordeel uit sparen en beleggen. De Belastingdienst kijkt per 1 januari naar uw bezittingen en schulden en rekent met forfaitaire rendementen per vermogenscategorie. Uw vermogen voor box 3 begint dus met een correcte inventarisatie op de peildatum, gevolgd door het toepassen van het heffingsvrij vermogen en de geldende rekenmethode (spaarvariant sinds 2023). Hieronder leest u stap voor stap hoe dit werkt en waar u op moet letten.
Stap-voor-stap: zo bepaalt u uw vermogen in box 3
1. Inventariseer uw vermogensmix op 1 januari
Noteer per categorie de waarde op de peildatum:
Bank- en spaartegoeden
Overige bezittingen, zoals beleggingen (aandelen, obligaties, beleggingsfondsen), tweede woning, vorderingen en crypto
Box 3-schulden, zoals consumptieve leningen en financieringen voor beleggingen. Let op: er geldt een drempel voor schulden; alleen het meerdere telt mee
Een eigen woning valt doorgaans in box 1 en ondernemingsvermogen niet in box 3. Vermogen van minderjarige kinderen telt bij de ouders mee.
2. Bepaal de rendementsgrondslag
Tel uw bezittingen op, trek de schulden af en verlaag dit met het heffingsvrij vermogen. Wat overblijft heet de rendementsgrondslag. Heeft u een fiscale partner, dan wordt het heffingsvrij vermogen verdubbeld en kunt u de verdeling optimaliseren. Daarnaast kan doordachte vermogensstructurering de rendementsgrondslag en de toerekening over box 2 en box 3 beïnvloeden.
3. Pas de forfaitaire rendementen per categorie toe
Sinds 2023 geldt de spaarvariant binnen de Overbruggingswetgeving. Daarbij rekent de Belastingdienst met verschillende rendementen voor spaargeld, overige bezittingen en schulden. Deze percentages verschillen per jaar en zijn gebaseerd op marktcijfers. U berekent het forfaitaire rendement door per categorie de waarde te vermenigvuldigen met het bijbehorende rendementspercentage van dat jaar en de uitkomsten op te tellen. Voor schulden wordt een verlagend percentage toegepast.
4. Bereken de verschuldigde box 3-belasting
Het totaal aan forfaitair rendement wordt belast tegen het jaarlijkse box 3-tarief. Dit tarief wijzigt periodiek. Het resultaat is de belasting die u over uw box 3-vermogen verschuldigd bent.
Waarderingsregels op de peildatum
| Categorie | Hoe waarderen op 1 januari | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Bank- en spaartegoeden | Nominale saldo’s per 1 januari | Saldo’s van betaal- en spaarrekeningen |
| Overige bezittingen | Waarde in het economisch verkeer per 1 januari | Slotkoersen beleggingen, waarde tweede woning, crypto |
| Schulden box 3 | Restschuld per 1 januari, boven eventuele drempel | Consumptieve lening, beleggingsfinanciering |
Heffingsvrij vermogen en drempels
U heeft recht op een heffingsvrij vermogen dat jaarlijks wordt vastgesteld. Bij fiscale partners geldt dit vrijgestelde bedrag per persoon, waardoor het samen wordt verdubbeld. Pas nadat u deze vrijstelling in mindering heeft gebracht op uw bezittingen minus schulden, ontstaat de rendementsgrondslag die daadwerkelijk meetelt voor box 3.
Voor box 3-schulden geldt daarnaast een drempel. Alleen het deel boven die drempel verlaagt uw grondslag. Het is daarom belangrijk uw schulden en bezittingen per 1 januari nauwkeurig vast te leggen, inclusief onderliggende documentatie. Goede vermogensplanning rond de peildatum helpt om vrijstellingen en partnerverdeling optimaal te benutten. Evolf kan met u beoordelen hoe u het heffingsvrij vermogen en de toerekening bij partners optimaal benut.
Fictief of werkelijk rendement: wat is bepalend?
De hoofdregel is dat de Belastingdienst rekent met forfaitaire rendementen per vermogenscategorie. De Hoge Raad heeft echter in 2024 bevestigd dat in bepaalde situaties het werkelijk behaalde rendement relevanter kan zijn wanneer dit lager is dan het forfaitair rendement. In dat geval kan een opgaaf werkelijk rendement uitkomst bieden, mits u dit onderbouwt en binnen de gestelde termijnen indient.
Of dit voordeliger is, hangt af van uw vermogensmix, opbrengsten, kosten en waardeveranderingen in het betreffende jaar. Denk aan rente op spaargeld, dividend op beleggingen, koersresultaten en rente op schulden. Onderbouwde keuzes in uw portefeuille beginnen bij professioneel beleggingsadvies. Evolf helpt u beoordelen of opgaaf werkelijk rendement in uw situatie zinvol en haalbaar is en begeleidt u bij de onderbouwing richting de Belastingdienst.
Overbruggingswetgeving: spaarvariant sinds 2023
Sinds 2023 wordt het box 3-voordeel berekend op basis van de werkelijke samenstelling van uw vermogen per 1 januari, met afzonderlijke forfaitaire rendementen voor spaargeld, overige bezittingen en schulden. Deze aanpak - de spaarvariant - verving de oude mixbenadering en sluit beter aan bij de werkelijkheid van veel spaarders. De percentages en het tarief wisselen per jaar. Daarom is het essentieel om jaarlijks te controleren welke cijfers gelden en of herverdeling met uw fiscale partner voordeel oplevert. De samenstelling van uw portefeuille en uw risicoprofiel hebben hierbij fiscale doorwerking; kies voor onafhankelijk vermogensbeheer dat aansluit op uw doelen.
Veelgestelde vragen
Hoe berekent de Belastingdienst mijn vermogen in box 3?
De Belastingdienst kijkt naar uw bezittingen en schulden op 1 januari, past het heffingsvrij vermogen toe en rekent met forfaitaire rendementen per categorie. Het resultaat wordt belast tegen het jaarlijkse box 3-tarief.
Welk vermogen valt in box 3 en wat niet?
In box 3 vallen onder meer spaargeld, beleggingen, een tweede woning, vorderingen en bepaalde tegoeden. Niet in box 3: de eigen woning met eigenwoningschuld, ondernemingsvermogen en sommige pensioen- en lijfrentevoorzieningen.
Hoeveel eigen vermogen mag u hebben op 1 januari zonder box 3 te betalen?
U heeft recht op een jaarlijks vastgesteld heffingsvrij vermogen. Voor fiscale partners geldt dit per persoon. Raadpleeg de actuele bedragen op de site van de belastingdienst. of laat Evolf de grens en de optimale partnerverdeling voor uw jaar vaststellen.
Evolf Vermogensadvies helpt vermogende particulieren, ondernemers en families. Plan een persoonlijke kennismaking via evolf.nl.